Địa danh

Giới thiệu về Mường Tiến ( Mường Xo, Mường Than)

Mường Tiến: Địa danh văn hóa, lịch sử, một mường trong miền Thập Châu vùng Tây Bắc. Sách sử cổ Quam tô mương (Kể chuyện Mường) ghi rằng Mường Tiến có từ thời Ta Ngơn, vào thế kỷ thứ XIV. Mường Tiến gồm một số mường nhỏ gộp thành. Đó là: Mường Chiên hay Chiềng Phung và còn tên cổ nữa là Khinh Khoái. Trong Dư địa chí của Nguyễn Trãi đã ghi tên mường này là Quỳnh Nhai, một châu thuộc phủ Yên Tây. Như vậy kể từ năm 1435, có Quỳnh Nhai thì Mường Chiên không thuộc châu Tiến nữa. Mường Than, Mường Khim, Mường Cang nằm trong cánh đồng lòng chảo Than Uyên. Mường Mả còn gọi là Lương Tiên; Mường Xát còn gọi là Dương Quỳ; Mường Bo còn gọi là Cam Đường. Hiện nay vùng đất này thuộc tỉnh Lào Cai. Trước đây, còn có Mường Kim, Mường Tháo, nhưng đến năm 1435 thành lập châu Văn Bàn thì hai mường này tách khỏi Mường Tiến.

Mường tiến còn có tên là châu Chiêu Tấn thuộc phủ Yên Tây trong thừa tuyên Hưng Hóa, đời Tự Đức năm thứ tư (1851). Năm 1891 thực dân Pháp lập ra tỉnh Lào Cai, trong đó gồm cả một phần châu Chiêu Tấn. Tại Mường Xo, chúng đặt một sở địa lý gọi là sở địa lý Phong Thổ. Năm 1895 thực dân Pháp đặt Phong Thổ thành một châu năm trong đạo Tâm Lai. Năm 1909, châu Phong Thổ nhập về tỉnh Lào Cai . Cùng năm đó Pháp đặt ra châu Than Uyên, lấy tên một thôn thuộc Dương Qùy vốn là lỵ sở của châu Chiêu Tấn thời nhà Nguyễn .

Như vậy, đến thời thực dân Pháp cai trị , Mường Tiến hay châu Chiêu Tấn không còn nữa và xuất hiện hai châu mường là Mường Xo tức Phong Thổ và Mường Than tức Than Uyên .

Hiện nay Mường Xo là huyện Phong Thổ và Mường Than là huyện Than Uyên thuộc tỉnh Lai Châu.

Bình luận

error: Content is protected !!