Địa danh

Địa danh Mường Lò

Mường Lò là một địa danh văn hóa, lịch sử, là một mường* trong vùng Thập Châu miền Tây Bắc thế kỷ thứ XIV. Mường Lò xuất hiện từ thế kỷ thứ XI, khi Tạo Xuông, Tạo Ngơn di dân từ Mường Ôm, Mường Ai đến cư trú. Sau đó thủ lĩnh Lạng Chượng dẫn dắt dân đi khai phá, mở mang đất đai khắp miền, do vậy người Thái Đen vùng Tây Bắc coi mường này là đất tổ của dân tộc mình. Trong tang lễ, có tục cúng dẫn đường đưa hồn người quá cố đi qua Mường Lò quê tổ rồi lên mường trời về với tổ tiên, theo từng dòng họ. Khi hồn người quá cố đến Mường Lò tại đó cúng dẫn hồn qua viếng mộ tổ Tạo Lò tại khu rừng Đông Quai Ha. Tiếp đấy, hồn lên núi cao đến nơi thác nước đổ Nặm Tốc Tát, hồn tắm rửa sạch sẽ tại nguồn nước trong trên đỉnh núi rồi qua cầu Người Xá bắc thoát lên không trung.

Thung lũng Mường Lò ngày nay

Đất Mường Lò, vùng lòng chảo có đồng ruộng bát ngát đứng thứ nhì miền Tây Bắc, sau cánh đồng Mường Thanh. Mường được chia ra thành ba mường nhỏ. Mường Lò Luông ở trung tâm, Mường Lò Cha gọi tắt là Mường Cha và Mường Lò Gia gọi tắt là Mường Gia ở hai phía. Do vậy Mường Lò còn có tên gọi là Mường Xam Lò (Mường Ba Lò). Ngoài phạm vi lòng chảo, Mường Lò còn gồm những mường nhỏ khác như: Mường Hồng, Mường Hằng, thời xưa người Thái vùng này có tục làm cầu thang lên nhà sàn gọi là “Lay bẻ” (thang con dê). Về sau, hai mường này được lập thành huyện Trấn Yên ngày nay. Mường Nặm, Mường Pục, nay là xã Thượng Bằng La. Mường Pục, Mường Mẻng nay là xã Đại Lịch. Mường Min nay là xã Gia Hội. Mường Lung nay là xã Tú Lệ. Các xã này nay thuộc huyện Văn Chấn. Tên huyện Văn Chấn, năm 1435 được nói đến trong dư địa chí của Nguyễn Trãi. Huyện này thuộc phủ Quy Hóa, tỉnh Hưng Hóa. Hiện nay, Mường Lò là vùng thị xã Nghĩa Lộ và huyện Văn Chấn thuộc tỉnh Yên Bái.

Bình luận

error: Content is protected !!