Địa danh

Địa danh Mường Lay – Lai Châu

Thị xã Mường Lay ngày nay

Địa danh Mường Lay có thể xuất hiện từ khoảng thế kỷ thứ VIII – X , khi các thủ lĩnh Thái chiếm cứ được vùng này và đặt tên là Mường Lay ( lay có nghĩa là “đuổi đi” ). Trung tâm Mường Lay là Chiềng Vai và tên này cũng trở thành tên gọi của châu mường. Mường Lay xưa gồm các mường nhỏ gộp lại là: Mường Mùn (hay Mương Môn): Năm 1435, Dư địa chí (lời “cẩn án” của Nguyễn Thiện Tích) ghi nhận Mường Mùn là Luân Châu thuộc phủ Yên Tây. Đến đời Cảnh Hưng đổi thuộc phủ Gia Hưng. Năm 1920 thực dân Pháp nhập Luân Châu vào huyện Tuần Giáo. Hiện nay là một xã thuộc huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên. Mường Tè, Mường Bum (hay Mường Bôm), Pù Phang, Mường Mô: Ngày 7-5­1955, những mường nhỏ này tách khỏi Mường Lay lập thành huyện Mường Tè*. Hiện nay huyện Mường Tè thuộc tỉnh Lai Châu. Mường Chà, nay chia làm ba xã Chà Tở, Chà Cang, Chà Nơ, gọi chung là ba chà.

Mặc dù Mường Lay có thể đã là đất thuộc châu Lâm Tây đời nhà Lý, nhưng năm Khai Hựu thứ 9 đời Trần Hiến Tông (1337) mới đặt Mường Lay là châu Ninh Viễn. Mùa Xuân năm Nhâm Tý (1423) – đúng một năm sau khi Lê Lợi dẹp xong Cát Hãn, nhà vua đổi châu Ninh Viễn thành châu Phục Lễ với ý nghĩa tù trưởng Mường Lay đã quy phục triều đình. Năm 1435, Dư địa chí của Nguyễn Trãi (lời “cẩn án” của Nguyễn Thiên Tích) ghi là châu Lai (“Lai” do phiên âm từ chữ “Lay”). Ngày 1-1-1910, năm Duy Tân thứ 4, thực dân Pháp lập ra tỉnh Lai Châu. Từ đó Lai Châu trở thành tên tỉnh. Huyện Mường Lay nằm ở phía hữu ngạn sông Đà, nay thuộc tỉnh Điện Biên. Mường Tè và phía tả ngạn sông Đà nay thuộc tỉnh Lai Châu, tỉnh lỵ tại Tam Đường.

Bình luận

error: Content is protected !!